Bilim ve spiritüellik arasındaki ilişkiyi keşfedin. Nörobilim, meditasyon ve kadim bilgeliklerin nasıl birleşerek bilinci açıklayan “kutsal bilim” anlayışını desteklediğini öğrenin.
21. yüzyıl için bilinç ve spiritüel durumların sinirbilimi “kutsal bir bilim”in parçası olabilir mi?
Kutsal Bilim, bilim ile spiritüellik arasındaki bağ olarak anlaşılabilir. Tarihsel olarak bu bağ, seküler Batı akademik geleneğinde göz ardı edilmiş ya da küçümsenmiştir. Ancak, son 20 yılda sinirbilimde kaydedilen önemli ilerlemeler, bazı bilimsel çalışmaların spiritüel bilgelik ile ilişkilendirilebileceğini göstermektedir.
Lamme’nin (2018) makalesinden belirli bir örnek, görsel bilince odaklanmaktadır: Nöronlar, hızlı bir ileri besleme süreci sırasında şekilleri, renkleri, hareketi veya derinliği algılar, ardından bilinçli deneyim üretmede kritik olan tekrarlayıcı (re-entrant) işleme geçer. Varlığın alt ve üst düzeyleri arasındaki bu tekrarlayıcı yollar, dünyanın birçok kadim spiritüel bilgeliğinde kapsayıcı bir temadır. Örneğin, Taoist bir metin olan Altın Çiçeğin Sırrı, ileri besleme ve tekrarlayıcı sistemler arasındaki rezonansın bilinç için kritik bir ön koşul olduğunu öne süren nörofizyolojik araştırmalardan çıkan görüşü pekiştiren mistik bir örnektir. Ezoterik geleneklerin temel direklerinden biri, yaratılışın farklı düzeyleri arasında nihai bir karşılıklılık olduğudur. Bununla uyumlu olarak, dünyevi ve göksel âlemler arasındaki diyalog, Kabala’nın tamamında merkezî bir temadır (Lancaster, 2004, s. 143-4).
Baar’ın “küresel çalışma alanı teorisi” bilincin merkezine “benlik” kavramını yerleştirir. Lancaster (2004), hafıza indekslemesinde “ben”-etiketlerinin rolünü vurgular ve Abhidhamma sistemindeki algı aşamaları ile bağlantılı olarak bu teoriyi öne çıkarır. Bilim ile spiritüellik arasındaki bağın bir başka örneği, meditasyon ve farkındalık egzersizlerinin zihin ve beden üzerindeki etkilerini araştıran çalışmalarda görülebilir. Chiesa ve Serretti (2010), meditasyon ve farkındalık egzersizlerinin belirli beyin aktivitelerini artırarak zihinsel ve fiziksel sağlık üzerinde etkili olabileceğini belirtir.
Lancaster (2004), bu nörofizyolojik gözlemlerin daha küresel bir bakış açısıyla ele alınmadığı sürece bilincin “zor problemi” üzerinde ilerleme kaydedilemeyeceğini düşünmektedir. Dahası, kendimizi fiziksel dünya ile hafıza arasında bir arayüz olarak hayal etmemizi önerir. İleri besleme/tekrarlayıcı döngü sistemi, iki alanın ilişkilendirilmesini, dünyanın anlamla donatılmasını ve bilincin varlığını sağlar. Birçok spiritüel gelenekte “ışık”, tüm bilinçli deneyimi kucaklayan daha yüksek bir boyuttan gelen spiritüel bir varlığı temsil eder. Görsel bilinç ve tekrarlayıcı yollar üzerine yapılan nörobilimsel ilerlemeler, tüm bilinçli deneyimi kucaklayan “ışık” kavramına benzer böylesine heyecan verici bir keşiftir ki, gelecekte kutsal bilimin nihai gerçeklik olarak ortaya çıkacağına inanmamak elde değildir. Bu küresel perspektif, çeşitli spiritüel geleneklerde de bulunabilir.
Ben, kutsal bir bilimin oluşturulmasının sadece mümkün değil, aynı zamanda 21. yüzyılda insanlığın karşı karşıya olduğu pek çok sorunun çözümü için kritik olduğuna inanıyorum. Spiritüel gelenekler ve bilgelikler öylesine zengin ve karmaşıktır ki, bilimin spiritüel deneyimlerin zenginliğini yoksullaştırmadan kapsayabileceği bir noktaya gelmesi çok uzun bir yolculuk olacaktır.
Kaynaklar:
- Anderson, R. (2018). Toward a sacred science—Reflecting forward. The Humanistic Psychologist, 46(1), 1-5.
- Chiesa, A., & Serretti, A. (2011). Mindfulness based cognitive therapy for psychiatric disorders: A systematic review and meta-analysis. Psychiatry Research, 187(3), 441–453. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2010.08.011
- Lamme, V. F. (2018). Challenges for theories of consciousness: Seeing or knowing, the missing ingredient and how to deal with panpsychism. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 373(1755), 20170344. https://doi.org/10.1098/rstb.2017.0344
- Lancaster, B. L. (2016). Spirituality and cognitive neuroscience: A partnership for refining maps of the mind. In M. de Souza, J. Bone and J. Watson (eds), Spirituality across Disciplines. Springer.
- Lancaster, B. L. (2004). Approaches to consciousness. Macmillan Education UK. https://doi.org/10.1007/978-1-137-09057-7
